Als verpleegkundige zag Frank van der Linden al dat er snel spanning kan ontstaan tussen de waarden van professionals en de doelen van een organisatie. Als bestuurder vindt hij het daarom belangrijk om verschillende stemmen vanuit gelijkwaardigheid aan tafel te krijgen. Dat doet hij nu bij De Twentse Zorgcentra. ‘Inspiring performance gaat om betekenis geven, perspectief bieden en concrete resultaten boeken.’
‘Als het gaat over inspiratie kijk ik als eerste naar onze cliënten,’ zegt Van der Linden. ‘De meeste mensen met een beperking hebben in het leven te maken gehad met teleurstelling en verlies. Het is onvoorstelbaar hoe krachtig zij steeds weer opstaan, leven bij de dag, met de energie om van die dag de mooiste te maken.’
‘Bovendien durven ze te zeggen dat ze iets moeilijk vinden, en ze durven hulp toe te laten. Ik heb geleerd van die kwetsbaarheid. Het heeft iets krachtigs om ook als eindverantwoordelijke te kunnen zeggen: dit is ingewikkeld, help me. Want wat je daarmee óók zegt, is: dit kunnen we niet alleen, dit doen we samen. Iedereen heeft op haar of zijn manier een beperking. Laten we mensen samenbrengen om met elkaar het goede te doen.’
Daar wordt besluitvorming volgens Van der Linden beter van. ‘Ik zit op de stoel waar knopen doorgehakt worden, en het proces ernaartoe heeft veel baat bij je eerst realiseren dat het complex is. Daarom geef ik verschillende perspectieven een podium en verbind ze met elkaar. De kunst is dat te doen vanuit gelijkwaardigheid. Als je zo’n proces zorgvuldig doorloopt, heb je misschien niet het allerbeste besluit, maar wel een besluit dat goed gedragen is in de organisatie. Dit verbinden is voor mij echt een vak, je kunt gelijkwaardigheid niet vatten in een structuur. Zo van: er zit een verpleegkundige in het bestuur, dan is de zeggenschap geregeld.’
‘Iedereen heeft op haar of zijn manier een beperking. Laten we mensen samenbrengen om met elkaar het goede te doen.’
Van der Linden werkte zelf ooit als verpleegkundige. ‘Dat is lang geleden hoor, en ook maar kort. Maar bij sommige onderwerpen herken ik een gevoel nog uit mijn eigen tijd. Als het gaat om roosteren bijvoorbeeld. In de kern gaat het erom dat je als begeleider het goede wilt doen, en je altijd afvraagt of het wel goed genoeg is. Dat gevoel komt heel snel haaks te staan op de organisatie, die wil efficiënte roosters. Daar ontstaat spanning. En ik kan voorvoelen: dit doet pijn. Daar moet ik dan niet omheen draaien, maar juist het gesprek aangaan.’
Hij werkte nog geen twee weken bij De Twentse Zorgcentra toen de FNV op de stoep stond om actie te voeren namens de medewerkers. Die hadden problemen met de nieuwe manier van roosteren die was ingevoerd. ‘Toen dacht ik: we zijn elkaar echt kwijtgeraakt in het gesprek. De periode daarvoor was er een financieel herstelplan geweest, de inzet van ZZP’ers werd afgeschaald, en we gingen dus anders roosteren. Dat was absoluut noodzakelijk. Tegelijk heeft het gesprek over ‘wat betekent dit voor jou?’ onvoldoende plaatsgevonden. En dat vind ik heel verdrietig. Dat mensen die met de beste intentie hun werk doen, zich niet gehoord voelen.’
Er was dus werk aan de winkel voor Van der Linden. ‘Er is nog steeds heel veel te herstellen, juist op dat vlak. Soms is dat simpel, door binnen te lopen en te vragen: hoe is het met je, waar loop je tegenaan? Maar soms is het ook ingewikkeld. De kwaliteit is op sommige plekken in onze organisatie niet op orde. Dat moet verbeteren. Enerzijds voel ik daarin een grote urgentie, en anderzijds wil ik niet in de positie komen dat ik mensen ga vertellen wat ze moeten doen. Dat maak ik dus bespreekbaar: kunnen we het hierover hebben?’
Daar komen we bij waar inspiring performance voor Van der Linden om draait. ‘Het gaat om het duiden van een situatie, er betekenis aan geven, en vervolgens perspectief bieden. Neem de schaarste in de zorg. Hoe geven we die betekenis? Voor mij hangt dat ook samen met menswaardigheid. We hebben onze cliënten jarenlang naar de zorg getrokken. Voor veel van onze cliënten bestaat 80, 90 procent van hun contacten uit professionals. Daarmee maken we het leven van mensen ook schraal. Ik realiseer me dat dit kan klinken als een oordeel naar onze professionals, zo bedoel ik het oprecht niet. Maar het leven is veel meer dan zorg. Dit is een prachtige kans om de zorg weer te delen.’
Hoe dat er precies uit moet zien, weet Van der Linden nog niet. ‘Waar ik mee worstel, is betekenis en perspectief geven als het gaat over de grote transformaties. Als medewerkers vragen: hoe ziet mijn werk over drie of vijf jaar uit? dan heb ik nog geen concreet antwoord. Ja, iets met regie. Maar hoe vertalen we dat dan in perspectief? En hoe vertalen we dat dan in een verandering? Mijn insteek is nu: laten we dan nog een laag dieper spitten. Waar staan wij dan voor? Op basis waarvan gaan we keuzes maken?’
Dit zijn de vragen waar Van der Linden over nadenkt als hij bij de kust is. ‘Ik ben opgegroeid in Den Helder. Daar heb ik ervaren dat het strand en de zee prachtig zijn, ongeacht het weer. En de kust vormt een plek voor bezinning en reflectie. Daar kan ik ruimte maken voor andere perspectieven, voor anders kijken en doen, de ideale omgeving om ruimte te maken in mijn hoofd.’
Terug naar de beweging die Van der Linden te maken heeft bij De Twentse Zorgcentra. ‘We hebben op zich voldoende expertise in huis, de vraag is hoe we die beschikbaar maken in de teams. Inmiddels hebben we daar een beeld bij, dat we met een aantal mensen delen. We hebben weer een begin, de betekenis. Vanuit daar kunnen we naar perspectief en een concreet plan, dat we uitvoeren.’
Want, geen misverstand: Van der Linden houdt ook van resultaten boeken. Zo verbeterde hij onlangs het capaciteitsmanagement bij Cello. ‘Er was een financiële noodzaak om anders te organiseren, en met name om leidinggevenden vaardiger te maken in het sturen op uren. Wij zeiden: we gaan dit samen met P5COM doen. Daar waren leidinggevenden niet blij mee. Logisch ook. Mensen vroegen zich af: hoezo kunnen we dat niet zelf? Toen kwamen daar de consultants. Als we het nu over inspiratie hebben … Jonge mensen met een niet weg te nemen opgewektheid en empathisch vermogen. Én gericht op resultaat. Dat is echt een vak. Dat je niet alleen de inhoud beheerst, maar ook snapt hoe je het sámen kunt doen. Op twee derde van het project zeiden de leidinggevenden: laat ze nog maar even blijven. Dan doen we ook het laatste stukje met elkaar. Kijk, dat is een inspiring performance waar iedereen energie van krijgt.’
